مقاله رایگان درباره
تزئین، نگارنده)، شباک، کوبه پایان نامه ها و مقالات

عمل می‌کرد(گروپه، 161:1379).
ظرافت و پیچیدگی را در هنر گره‌چینی‌های خانه‌ی تقدیری می‌توان مشاهده کرد. در – پنجره‌هایی، که در اتاق‌های طبقه‌ی فوقانی که دو طرف تالار مشاهده می‌شود. با همان ظرافت گره‌چینی‌های پنج‌دری، با گره‌چینی تزئین شده است.
هنر اسلامی در جایی که تنش‌ها را برطرف کرده، هنر آرام‌بخش و فکری است تا عاطفی. این هنر یک هنر مفهومی است و در آن کنش و واکنش در نهایت تعادل خود قرار دارد. ظرافت تزئین سطوح تنش را از بین برده است، چون نقش‌ها در آن منحصر به کل سطح شده و در ضمن با دست‌یابی به امکان گسترش نامحدود، نوعی مفهوم نامتناهی را پدید آورده است. از اصول هنر تزئین اسلامی تکرار و جای‌گشت مداوم نقش مایه‌ها و طرح‌هاست. تزئین همچون آب که در جای خود نقشی بایسته در معماری اسلامی دارد، مدام نقوشی را بازتاب می‌دهد و تکثیر می‌کند تا برای چشم و مغز پناه‌گاه آرامی را به وجود آورد و هنری را بسازد که پویا و نا‌متغیر است (گروپه162:1379) در قواره‌بری‌ها طرح به صورت تکرار در کنار هم هنری بی‌نظیر را می‌آفریند(تصویر4-10).

تصویر4-10 قواره‌بری سه‌درها و پنج‌دری‌ها(مأخذ: نگارنده)
4-2-7 شباک
در خانه‌ی تقدیری شاهد شباک‌های آجری در جلوی زیرزمین و پایاب هستیم که زیرزمین و پایآب با عبور هوا از این شباک‌ها تهویه و خنک می‌شود و شباکی چوبی در قسمتی که بادگیر ضلع جنوبی به زیرزمین متصل می‌شود وجود دارد؛ درهای چوبی داخل تالار به فضایی باز می‌شود که این شباک در آن وجود دارد و در این قسمت فضای روی شباک چوبی قابل دسترسی است و می‌توان روی آن مواد غذایی که نیاز به فضای خنک دارد، گذاشت.

تصویر4-11 و 4-12 به ترتیب شباک آجری پایاب و شباک آجری زیرزمین (مأخذ: نگارنده)
4-2-8 چلنگری
اگر بتوان در زیر مجموعه‌ی تزئینی معماری اسلامی خطوط مختلفی کشید، چندین اصل بنیادی آن آشکار می‌شود. نخستین اصل بی مکانی و بی زمانی نقوش، جابجایی طرح از یک رسانه به رسانه‌ی دیگر و تکرار طرح در مقیاس‌های متفاوت و اغلب در یک بنای خاص است. در تفسیر این نکته می‌توان گفت که در تزئین اسلامی- چه بر روی اشیاء و چه بر روی بناها- هر نقش مایه‌ای جزیی، از الگوبندی کل سطح است و با تأثیر متقابل و روی هم قرار گرفتن انواع طرح‌ها و مواد مختلف حاصل می‌شود و هر کدام از آن‌ها ماهیت خود را در درون کل ترکیب بندی نگه می‌دارد.
بنابراین یک نقش و یا طرح واحد به تنهایی اهمیتی ندارد و یا برتر از دیگران نیست و تمامی آن‌ها را می‌توان بار دیگر در یک ترکیب‌بندی کاملا جدید بازآفرینی کرد. یک ویژگی و اصل مستمر دیگر در تزئین اسلامی گسترش و یا کاهش قابلیت هر کدام از نقش‌ها و قابلیت آن‌ها برای تکرار بی نهایت به گونه‌ قرینه‌ای است. فرع‌ها و عناصر ساختی همچون حجم‌ها باید تکثیر یابد چون تزئین آن‌ها بر این مدار است(گروپه،163:1379).این اصل را در شمشیری‌ها و گره‌چینی‌ها و حتی در چلنگری می‌توان دید.
یکی از هنرهایی که در معماری سنتی به چشم می‌آید هنر چلنگری است؛ که در این پژوهش به معرفی و شناخت آن خواهیم پرداخت. چیلانگر. [ گ َ ] (ص مرکب ) در لغت نامه دهخدا به معنی کسی که چیلان یعنی آلات و ادوات آهنی سازد و چیلان‌ساز. آن که افزار آهنین کوچک می‌سازد گفته می‌شود(لغت‌نامه‌ی دهخدا).
روی تمام درهای خانه‌ی تقدیری که همه از جنس چوب چنار هستند آثار چلنگری دیده می‌شود. از در خانه که دارای کوبه‌های زنانه و مردانه،(تصاویر 4-13 و 4-14) چفت، پا جفت و گل میخ و میخ در است. گرفته تا در و در-پنجره‌های تمامی اتاق‌ها که دارای چفت، پاچفت و میخ در هستند(تصاویر4-15 و 4-16)؛ از این هنر بهره برده‌اند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مقاله رایگان دربارهشبیه سازی، عملکرد کنترل، ارتقاء کیفیت، مقیاس تجاری

تصویر4-13 کوبه‌ی مردانه(مأخذ: نگارنده) تصویر4-14کوبه‌ی زنانه(مأخذ: نگارنده)
همان‌طور که گفته شد، کوبه‌ها به دو شکل زنانه و مردانه ساخته می‌شد تا قبل از باز کردن در از جنسیت شخصی که پشت در بود؛ آگاه شوند. شکل کوبه زنانه حلقه و کوبه مردانه به شکل پای کوچکی، که هر دو روی صفحه‌ای به شکل دایره‌ (مشابه شمسه) نصب شده است کوبه زنانه صدایی زیر و کوبه مردانه صدایی بم دارد. این شکل ساخت و ساز در نتیجه تعصبات مردم در این دوره می‌باشد. علاوه بر این استفاده از نقوش اسلامی در این تولیدات به چشم می‌خورد مثلا شکل شمسه در زیر کوبه ها، پاچفت‌ها به شکل کتیبه‌‌های تذهیب و گل میخ‌ها هم به شکل گل و جای کلید به شکل شرفه یا اسلیمی ساخته شده است. که ناشی از اعتقادات و فرهنگ آن دوره است.

تصویر4-15چفت در اتاق‌ها تصویر4-16 گل‌میخ در ورودی
(مأخذ: نگارنده) (مأخذ: نگارنده)
4-2-9 ابزار زنی چوب
قسمت پایین چهار چوب درها را به صورت شمسه با رنده کردن چوب خط انداخته‌اند‌ و به صورت واگیره تکرار کرده‌اند که حاصل این تکرار به وجود آمدن چهار سلی‌های مربع دار است(تصویر4-17).

تصویر4-17 ابزار زنی پائین چهارچوب درها
(مأخذ: نگارنده)
4-2-10 تزئینات هشتی
در تزئین سطح در درون نقوش هندسی، نقوش هندسی دیگری جای می‌گرفت، از این رو عناصر ساختی منبعث از قوس مثل تاقچه‌ها، سکنج و لچکی‌ها می‌توانست در فرم‌های سه‌بعدی به صورت
بی‌نهایت تکثیر و بزرگ شود و یا تغییر یابد و منفجر و بازسازی شود، قوس‌ها، سکنج‌ها و طاقچه‌ها به گونه‌ی ساده، مستقیم با کارکرد مفهومی کاملا مشخص و مرئی بنا می‌شد(گروپه163:1379).
زیباترین تزیین گچی خانه تقدیری، یزدی‌بندیی است که نوع خاصی از نحوه کاربندی زیر گنبد، پوشش قوسی شکل ورودی‌ها است؛ که به طور معمول از نظر تزئینی نیز جلوه‌ای خاص به فضایی که در بر گرفته می‌بخشد. یزدی‌بندی حالتی است بین رسمی‌بندی و مقرنس است(سید‌صدر،600:1386) که در هشتی خانه دیده می‌شود. هشتی خانه دارای طاقچه‌های باربری است که جهت ا


دیدگاهتان را بنویسید