ذرت اگر ساقه به وضع افقی قرار گیرد، این ریشه‌ها تقریباً از همه‌ی گره‌ها بوجود می‌آیند. ریشه‌های هوایی این گیاه که از گره‌های نزدیک سطح خاک خارج می‌شوند در صورت انجام عملیات زراعی خاک‌دهی مطلوب اطراف بوته‌ها، این ریشه‌ها به‌داخل خاک توسعه یافته و در جذب عناصر غذایی و نگهداری قائم گیاه و جلوگیری از ورس تأثیر بسیار مهمی دارند.
قسمت اعظم ریشه‌های ذرت در عمق 70-30 سانتی‌متر سطح خاک متمرکز بوده ولی بعضی از ریشه‌ها ممکن است تا عمق 2 متری نیز نفوذ کنند. گسترش جانبی ریشه‌ها تا شعاع 100سانتی‌متری می‌رسد که پراکندگی جانبی ریشه‌ها معمولاً در مرحله‌ی تشکیل کاکل متوقف و رشد بعدی ریشه‌ها عمقی می‌باشد.

1-6-2- ساقه
ذرت دارای یک ساقه استوانه‌ای است که در مقطع عرضی بیضوی،‌پر از مغز و از نظر علوفه‌ای بسیار با ارزش است.
ساقه‌ی ذرت گره‌دار، تو پر، مستقیم و بدون انشعاب است. تعداد میان گره‌ها در ارقام زود رس 10- 8 و در ارقام دیر رس تا 20 گره می‌رسد. قطر میان گره‌های ساقه از 6-2 سانتی‌متر متغیر است.
ارتفاع ساقه بسیار متغیر و بر حسب شرایط اقلیمی 30 تا 900 سانتی‌متر، ‌ولی به‌طور معمول 300-150 سانتی‌متر طول دارد. امروزه محققین بیشتر در فکر بوجود آوردن هیبریدهای با ارتفاع کوتاه هستند، زیرا ارقام کوتاه نسبت به ارقام بلند تراکم پذیری بیشتری را می‌پذیرند و در نتیجه عملکرد آنها افزایش خواهد یافت. کاهش ارتفاع ساقه ذرت در یک گروه معین با کاهش تعداد میان گره‌ها صورت نمی‌گیرد بلکه با کوتاه و ضخیم شدن آن‌ها صورت می‌گیرد. به‌طور معمول ارقام دیر رس، بلندتر از ارقام زود رس می‌باشند. هر گره شامل یک برگ و یک جوانه است که از رشد این جوانه‌ها بلال یا بلال‌هایی تولید می‌شود. بر خلاف سایر غلات، ارقام اصلاح شده‌ی ذرت پنجه نمی‌زند فقط در بعضی شرایط مناسب از جمله تراکم کمتر، ازت بیشتر، رطوبت و عمق کاشت مناسب، از گره‌های تحتانی تعداد کمی پنجه به‌وجود می‌آید. در ذرت تولید پنجه یک صفت نامطلوب به‌شمار می‌رود زیرا پنجه‌ها اغلب بدون بلال هستند و اگر هم بلال تولید نمایند با اختلال ژنتیکی در انتهای ساقه‌ی آنها یک بلال ناقص (بلال تاجی) تولید خواهد شد.
ارتفاع نهایی گیاه، قطر ساقه‌ی آن ‌و تا حدودی استعداد عملکرد آن قویاً تحت تأثیر شرایط محیطی در دوره‌ی طویل شدن ساقه قرار می‌گیرند. ساقه‌ی ذرت علاوه بر حفظ و نگهداری برگ و دانه، ‌همچنین به‌عنوان اندام ذخیره‌ی مواد جامد قابل حل، ‌که بیشتر ساکاروز است، ‌ممکن است به عملکرد کمک کند.
ذخایر کربوهیدرات غیر ساختمانی ساقه (ذخیره شده در میان گره‌های ساقه) در شرایط استرس‌ها و تنش‌های محیطی به بلال منتقل می‌شوند.
1-6-3- برگ
در هر گره ساقه یک برگ قرار دارد و گره‌ها همانند سایر غلات به‌طور متناوب در دو طرف طول ساقه قرار می‌گیرند. برگ‌ها از یک غلاف که ساقه را در بر می‌گیرد و یک پهنک که ممکن است یک زائده‌ی کوچک به‌طول 5-3 میلی‌متر نیز داشته باشد تشکیل شده است. سطح زیرین پهنک برگ صاف، روی آن پرز‌دار و دارای رگبرگ‌های موازی است. تعداد برگ‌ها از خصوصیات تقریباً ثابت هر هیبرید می‌باشد و بین 8-6 برگ در ارقام خیلی زودرس تا 48 برگ در ارقام خیلی دیررس متغیر بوده و تحت تأثیر شرایط محیطی مانند گرما و رطوبت قرار نمی‌گیرند.
برگ ذرت با داشتن دو سیستم آنزیمی در دو مجموعه سلولی برگ‌های خود قادر به استفاده‌ی مناسب از انرژی نورانی خورشید در فصل گرم مناطق خشک و نیمه خشک است، زیرا از روزنه‌های تقریباً بسته خود که بیشتر در سطح پائینی برگ وجود دارد،CO2(دی اکسید کربن) وارد شده را در سلول‌های مزوفیل به‌صورت اسید آلی 4 کربنه تثبیت کرده و سپس با تولید مجدد CO2در غلاف آوندی مانع فعالیت اکسیژنازی روبیسکو(تنفس نوری) می‌شود.
قرار گرفتن برگ نسبت به ساقه در بین ژنوتیپ‌ها بسیار متفاوت است از حالت تقریباً افقی تا تقریباً عمودی در یک واریته جهش یافته فاقد یقه، تغییر می‌کند. زاویه‌ی میان پهنک و غلاف نیز با توجه به موقعیت برگ تغییر می‌کند. برگ‌های پایین‌تر روی بوته معمولاً زاویه‌ی بزرگتری را با ساقه تشکیل می‌دهند.
بونهم و همکاران(1993) اظهار داشتند که نور عامل اصلی تعیین کننده‌ی تعداد کل برگ در گیاه ذرت می‌باشد و نیز بیان نمودند که حساسیت گیاه ذرت به فتوپریود در مناطق گرمسیری بیشتر از مناطق معتدل است.
استیگما، نانز و یوگنه(1981) در دو مطالعه‌ی جداگانه گزارش نمودند بین شاخص سطح برگ و عملکرد ذرت همبستگی نزدیک و معنی دار وجود دارد.
مؤدب شبستری و همکاران (1369) به نقل از هانتر اظهار داشتند که احتمالاًً ‌در ارقام ذرت زودرس می‌توان با افزایش سطح برگ در گیاه عملکرد را افزایش داد. بویر و همکاران(1970) عملکرد بالا در ارقام ذرت را به‌علت تولید سطح برگ بیشتر و برگ‌ها کوچکتر در گره‌های بالایی بلال مربوط دانستند.
بین تعداد برگ‌های ذرت در ساقه‌ی اصلی و طول دوره‌ی رشد گیاه رابطه‌ی مثبتی بدین صورت وجود دارد که تعداد برگ‌ها در هیبریدهای خیلی زودرس ذرت کمتر از 13 برگ و در زودرس‌ها بین 13-14 و خیلی دیررس‌ها بیش از 22 برگ گزارش شده است.
حداکثر عملکرد ذرت هنگامی به‌دست می‌آید که LAI1در شرایط معمولی (بدون آبیاری)5/4 و در شرایط آبیاری کامل 6/5 باشد. حداکثر LAIدر ذرت کمی بعد از مرحله‌ی ظهور کامل اندام‌های زایشی به‌دست می‌آید و بعد از آن کاهش پیدا می‌کند.

1-6-4- اندام‌های زایشی(گل آذین)
ذرت گیاهی است دگر گرده افشان و پروتاندر (گل‌های نر قبل از گل ماده ظاهر می‌شود) است که گل‌های نر و ماده‌ی آن در دو گل آذین جدا از هم ولی روی یک گیاه قرار گرفته‌اند. آرایش گل تاجی یا گل آذین نر به‌صورت خوشه‌ای منشعب در انتهای ساقه قرار می‌گیرد.
روی گل آذین نر خوشه‌های فرعی به‌صورت جفت قرار دارند و هر سنبلچه در آن شامل دو گل است که گل فوقانی رشد کامل‌تری دارد. هر گل نر پوشیده از دو پوشینک، سه پرچم ، دو لودیکول و یک مادگی تکامل نیافته است.
هر پرچم می‌تواند تا 2000 دانه گرده تولید کند که اندازه‌ی دانه‌های گرده در ذرت بزرگتر از سایر غلات است (80-145 میکرون) به‌نحوی که تعداد دانه‌های گرده‌ی یک گل آذین به حدود 20 میلیون و حتی خیلی بیشتر نیز ممکن است برسد. بر اساس مطالعات برزگری و همکاران (1384) هر اندام گل تاجی 20-15 میلیون دانه گرده تولید می‌کند و از این نظر بین ارقام تفاوت زیادی وجود دارد. گل آذین نر قبل از بلال ظاهر می ‌گردد، ‌دانه‌های گرده معمولاً ‌7- 5 روز قبل از ظهور ابریشم‌ها از پرچم رها می‌گردند و در مواقعی که درجه‌ی حرارت محیط خیلی زیاد باشد این فاصله به 10 تا 20 روز هم خواهد رسید که نتیجه باعث افزایش نازایی خواهد گردید. گل آذین ماده یا بلال که به‌وسیله‌ی برگ‌های تغییر شکل یافته، احاطه شده است، از جوانه‌های جانبی واقع بر روی گره‌های ساقه ظاهر می‌گردد.
تعداد بلال بین 1تا 3 بلال در بوته متفاوت و بر حسب ژنوتیپ،‌ شرایط آب و هوایی، وضعیت غذایی خاک و جمعیت گیاهی تغییر می‌کند. ارقام اصلاح شده معمولاً یک بلال دارند. با افزایش تراکم تولید بلال در یک گیاه به‌تدریج کاهش می‌یابد.بعضی از گونه‌های ذرت (مانند اورتا) دارای 12 تا 19 عدد بلال می‌باشند.
کلاله‌ی گل ماده که به کاکل مشهور است، از نقطه‌ی رشدی گل به‌وجود می‌آید. کاکل شروع به‌طویل شدن می‌کند و سرتاسر طول غلاف گل ماده را طی می‌کند و در اثر فعالیت یک مریستم میان لایه‌ای که در پایه‌ی آن قرار دارد به جلو رانده می‌شود، هر رشته کاکل به رشد خود ادامه می‌دهد تا گرده افشانی انجام و لقاح صورت گیرد. عمل گرده افشانی در ذرت به‌وسیله‌ی باد انجام می‌گیرد. در بلال تعداد ردیف‌های دانه همیشه زوج و تعداد کل دانه‌ها در یک بلال معمولاً بین 300 تا 1200 عدد متغیر است.
بلال ذرت توسط پوشش‌هایی که در حقیقت غلاف‌های تغییر شکل یافته‌ی برگ هستند پوشیده و محافظت می‌شود، به این پوشش‌ها اسپات می‌گویند.
1-6-5- دانه
دانه ذرت میوهای است گندمه و پوستهی آن فقط پوستهی میوه را شامل میشود. ترکیب عمدهی ذرت دانه‌ای را نشاسته تشکیل میدهد (جدول 1-1) و تا حدودی تاماٌ استفادهی صنعتی از ذرت برمبنای نشاسته‌ی موجود در آن است. افزون بر این در جنین ذرت 30 تا 37 در صد روغن وجود دارد که پس از استخراج بهعنوان روغن ذرت مورد استفاده قرار میگیرد. آندوسپرم 8 درصد، جنین 11 درصد و پریکارپ 6 درصد وزن دانه ذرت را تشکیل میدهند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   تحقیق با موضوعدانشگاه تهران، طلاق، فرهنگ اصطلاحات

جدول 1-4 ترکیب بذر ذرت
ماده رطوبت پروتئین چربی نشاسته قند مواد معدنی
درصد 14-12 12-10 8-4 75-65 3-2 2-1

1-5-6- مراحل رشد
برای تشریح مراحل رشد ذرت، چند روش بیان شده است. لارسون وهانوی(1977) پنج مرحله رشد ذرت را با خصوصیات ویژه بیان کرده‌اند: کاشت تاسبزشدن، سبز شدن تا پیدایش گل آذین نر، پیدایش گل نرتا تولید کاکل(ابریشم)، تولید کاکل تا رسیدگی فیزیولوژیکی، مرحله خشک شدن. توسط هانویدرسال 1963، روش مرحله بندی عددی کلاسیک بیان شده است، که دارای10مرحله رشد می باشد.
تعریف مراحل رشد برای ذرت
مرحله رشد ذرت
1- سبز شدن، کولئوپتیل درسطح خاک قابل مشاهده است.
2- طوقه چهارمین برگ، قابل مشاهده است.
3- طوقه هشتمین برگ، قابل مشاهده است.
4- طوقه دوازدهمین برگ، قابل مشاهده است.
5- طوقه شانزدهمین برگ و نوک اثر گلهای نر، قابل مشاهده است.
6- کاکل‌های 75 درصد گیاهان، قابل مشاهده است.
7- دانه ها درمرحله متورم شدن هستند.
8- اواخر مرحله پرشدن بلال
9- اوایل مرحله فرورفتگی روی دانه ها
10- کامل شدن مرحله فرورفتگی روی دانه ها
11- رسیدگی فیزیولوژیکی

1-6- هیبریدهای ذرت
هیبریدهای ذرت مورد استفاده در کشاورزی شامل هیبریدهای سینگل کراس یا هیبریدهای ساده که از تلاقی دو لاین خالص به‌دست می‌آیند و هیبریدهای دابل کراس یا هیبریدهای مضاعف که از تلاقی دو هیبرید سینگل کراس به‌دست می‌آید و همچنین هیبریدهای تری وی کراس یا سه طرفه که از تلاقی یک لاین خالص و یک سینگل کراس به‌دست می‌آید. هیبریدهای سینگل کراس نسبت به سایر هیبریدها پروتئین بارور‌تر و یکنواخت‌تر و در نتیجه دارای عملکرد بیشتری هستند. سینگل کراس‌ها معمولاً در شرایط فاریاب و دابل کراس‌ها برای شرایط دیم مناسب می‌باشند.
برتری هیبریدها از نظر تولید بالقوه، زمانی صادق است که شرایط محیطی مناسب باشد. اگر گیاه ذرت در شرایط نامساعد کشت شود هیبریدها، از واریته‌های سازگار معمولی، کم تولیدتر و سینگل کراس‌ها و دابل کراس‌ها نامطلوب‌تر خواهند بود، زیرا اگر گرده افشانی مقارن با شرایط نا مساعد محیطی مثل بادهای گرم و کمبود رطوبت خاک باشد یکنواختی سینگل کراس‌ها و دابل کراس‌ها یک نقطه ضعف خواهد بود.

1-7- اکولوژی ذرت
ذرت دارای تنوع رویشی بسیار گسترده‌ای است به‌طوری‌که در شرایط مختلف آب و هوایی، از محدوده‌‌ی 42 درجه در نیمکره‌ی جنوبی تا 53 درجه در نیمکره‌ی شمالی ذرت دانه‌ای قادر به رشد می‌باشد، ولی ذرت علوفه‌ای را می‌توان در خارج از این محدوده هم کشت کرد.
ارقام ذرت به‌واسطه‌ی آمیختگی ژنتیکی وسیعی که دارند، از قدرت سازگاری قابل توجهی نسبت به طیف تغییر شرایط اقلیمی برخوردار هستند.
ذرت یک گیاه گرمسیری بوده و در مناطقی کشت می‌شود که یک دوره‌ی حداقل 90 روزه بدون یخ‌بندان داشته و قادر به تأمین 2100 تا2200 درجه روز رشد باشند.
نیاز حرارتی ذرت در دوره‌ی رشد نسبتاً زیاد بوده و کاشت آن در مناطق گرم بهترین محصول را تولید می‌کند. به‌طور کلی گیاه ذرت طالب مناطقی با روزهای گرم و شب‌های خنک می‌باشد که در روز درجه‌ی حرارت در دوره‌ی جوانه‌زنی حداکثر 40 درجه‌ی

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید