ش مخصوصاً در فصل پاییز به لحاظ تنوع رنگها، فوق العاده زیبا است. ارتفاع این درخت به 16 تا 20 متر می رسد رشدش بسیار سریع و در پارکهای مناطق مساعد به عنوان یک درخت تزئینی سایه دار کاشته می شود. میوه های این درخت نسبتاً بزرگ با رنگ سبز مایل به آبی میباشد (هارتمن و همکاران، 1377؛ هال، 1975).
P.terbinthus که شباهت ظاهری به درخت انبه دارد. صمغ استحصالی آن بوی بسیار تندی دارد و امروزه در داروسازی و صنعت به کار می رود.
P.mexicana به عقیده برخی از گیاه شناسان نام این درخت مترادف اسم درخت (P.texana) است. درخت کوچکی است که برگهای آن در بهار قبل از سبز شدن سایر درختان با زیبایی خاصی ظاهر می شود.
P.verestina
P.integerrima منشأ این درخت از دامنه های هیمالایا است. شاید یک رقم از پسته چینی باشد زیرا از نظر مشخصات ظاهری بسیار به آن نزدیک است. برگهای این درخت انبوه و معطر و دم برگ آن کوتاه است. این درخت سایه زیادی دارد.
P.oleosa این درخت از قدیم الایام مورد شناسایی قرار گرفته، زیرا روغن معطرش (که از میوه آن استحصال می شود) مصارف دارویی داشته است.
مطالعات سیتولوژیکی که از جمله روشهای تقسیم بندی گونه می باشد نیز در این جنس انجام شده و تعداد کروموزومهای دیپلوئید P.atlantica 2n=28 ,P.lentiscus 2n=24,P.vera 2n=30 گزارش شده است (جولیانس و همکاران).
جونز تعداد کروموزومهای دیپلوئید P.vera 2n=30 گزارش کرد (جولی،1960). اسپیگل روی تعداد کروموزوم گونه اهلی 2n=30 را تأیید کرد اما کروموزومهای جنسی را ندید(سینگ، 1995).
ثابتی تعداد گونه های جنس پسته را در ایران 4 گونه معرفی کرده که به شرح زیر میباشند (ثابتی،1373): P.atlantica Desf, P.mutica F.M, P.khinjuk Stocks, P.vera L. که گونه آتلانتیکا دارای زیرگونه های:
P.atlantica Desf. sub sp Cabulica و P.atlantica Desf . sub sp. Kurdica می باشد. پیوند P.vera روی پایه آتلانتیکا بیش از پیوند اینگونه روی سایر انواع پسته مثل موتیکا و خینجوک عمر می کند (شیبانی،1373؛ شیبانی،1370).
2-4-3-گیاهشناسی پسته اهلی ((Pistacia vera L.
تعداد کروموزومها 2n=30 (زهری، 1952) یا 2n=32 (وایت هاوس، 1957) می باشد. درختی است خزان کننده، خشک زی، به ارتفاع 8 تا 10 متر (میترا و همکاران،1991) یا 3 تا10 متر (خاتم ساز، 1367)، گاهی با چند تنه و یا تاج متراکم، گسترده و بزرگ و برگهای درخشنده که دارای شکلهای وحشی و ارقام اهلی می باشد.
برگها معمولاً دارای 3 (گاهی 5) برگچه بزرگ (بیشتر از 12 سانتی متر طول) می باشند و به شکل بیضی پهن تا تخم مرغی گرد و چرمی است. میوه ها نسبتاً بزرگ (5/3-1 سانتی متر طول) ]در ارقام وحشی میوه کوچک و در ارقام کشت شده بزرگتر می باشد[ می باشند (ورتیم و همکاران، 1957). شکل میوه خیلی متفاوت (از مستطیل کشیده تا تخم مرغی پهن) که درون بر استخوانی آن به صورت طولی در هنگام بلوغ خندان می شود، برگها شانه ای، اغلب هر برگ دارای یک تا پنج برگچه می باشد.
2-4-3-1- ریشه
ریشه درخت پسته به صورت عمودی و محوری رشد می کند و تا عمق بیش از دو متر در داخل خاک فرو می رود. قدرت تولید ریشه فرعی در درخت پسته در مراحل اولیه رشد خیلی ضعیف است و هر گاه انتهای ریشه اصلی قطع شود درخت خشک شده و از بین می رود. رنگ پوست تنه درختان پسته سفید بوده و درخت به صورت تک تنه رشد می کند. ارتفاع آن می تواند به 5 متر برسد (پناهی و همکاران، 1379).
2-4-3-2- تنه
درختان پسته در صورت هرس صحیح به طور معمول دارای تنه های مشخصی هستند. شاخه های اکثر گونه های جنس پسته دارای مجاری تراونده در قسمت خارجی پوست داخلی خود هستند که چنانچه شکافی به آن داده شود مایع نیمه غلیظی از آن تراوش می کند(سینگ وهمکاران، 1972). رنگ تنه معمولاً خاکستری متمایل به سفید و سربی می باشد.
2-4-3-3- تاج
تاج درخت از مجموعه ای شاخه مختلف تشکیل یافته که بر حسب چگونگی پرورش و تربیت درخت تاج آن دارای اشکال متفاوتی است. شاخه ها را از نظر اندازه و چگونگی خواص آن به چند دسته تقسیم تقسیم می کنند:
الف- شاخه های اصلی که مستقیماً به تنه وصل هستند و اسکلت اصلی درخت را تشکیل می دهند، دارای ضخامت زیادی بوده حامل شاخه های فرعی هستند.
ب- شاخه های فرعی که از انشعابات یا تقسیمات شاخه های اصلی بدست می آیند.
شاخه حاصل از رشد سال جاری را می توان از نظر طول و قدرت رشد به چند دسته تقسیم نمود:
*نرک که حوی جوانه بر(رویشی) است و رشد زیادی دارد.
*شاخه های بلند (بیشتر از 30 سانتی متر) که دارای جوانه برگ و گل می باشند.
*شاخه های متوسط (بین 30-10 سانتی متر) که عمدتاً دارای جوانه های گل هستند.
*شاخه های کوتاه (کمتر از 10 سانتی متر) تماماً دارای جوانه گل می باشند.
2-4-3-4- برگ
برگها در پسته تک شانه ای، به ندرت منفرد و محور برگها گرد، دارای کرکهای کوتاه بوده و برگها چرمی، شکل برگچه ها به صورت مستطیلی یا تخم مرغی و یا گرد، طول برگچه ها 4تا6 و عرض آن 5/2 تا 4 سانتی متر، سطح روی برگچه ها برق و سطح زیر آنها مات است (راد، 1347). زمان ظهور برگها در پسته در اوایل بهار و معمولاً همراه با ظهور گلها می باشد(سینگ و همکاران، 1972). در صورت عدم تامین نیاز سرمایی مورد نیاز گیاه برای بیدار شدن از خواب فیزیولوژیکی، ضمن به تأخیر افتادن جوانه برگ و گل، برگهای غیر طبیعی (برگهای ساده) نیز خواهیم داشت (کرین، 1986).
2-4-3-5- جوانه
همه جوانه ها روی شاخه رشد سال جاری در4 تا 5 سال اول رشد، رویشی بوده، در چهارمین یا پنجمین سال در محور برگ جوانه های گل آذین تشکیل شده و با گذشت سالها تعداد جوانه های گل افزایش و از تعداد جوانه های رویشی کاسته خواهد شد و سران
جام همه جوانه های جانبی روی شاخه ها (به جز یک یا دو جوانه انتهایی شاخه) تبدیل به جوانه گل می شوند. به علت چیرگی انتهایی قوی توسط جوانه انتهایی، از رشد جوانه های جانبی جلوگیری شده و رشد طولی بدون شاخه جانبی معمولاًدر پسته دیده می شود (کرین،1981).
آغازنده های جوانه های جانبی در داخل جوانه های انتهایی در تمام طول زمستان بر روی درختان نر و ماده وجود دارند، این جوانه ها در اوایل بهار شروع به طویل شدن کرده و آغازنده های جوانه به سرعت در محور برگهای جوان روی شاخه های جدید توسعه می یابند. هر مریستم جانبی طویل شده و محور گل آذین با انشعابات جانبی اولیه را تشکیل می دهد. بعد از آن انشعابات جانبی ثانویه و ثالثیه (هر کدام دارای یک براکته در زیر) و سپس گلها تشکیل می شوند. بعد از دوره سه ماهه رکود رشد گل ماده در مهرماه با تشکیل تخمدان از سر گرفته می شود و در طول ماههای زمستان اختصاصی شدن متوقف شده و در اوایل بهار هر پریمیدیوم به سرعت به یک تخمدان سه برچه ای توسعه یافته و یکی از برچه های بزرگ باقی مانده و دو برچه کوچک از بین می روند (کرین،1986).
2-4-3-6- ساختمان گل نر
درختان پسته دو پایه بوده، گلهای نر و گلهای ماده بر روی درختان جداگانه ای بوجود می آید. بزرگتر بودن جوانه های گل نر پسته نسبت به جوانه های گل ماده، جنسیت درختان را قبل از شکوفایی گلها متمایز میسازد. گل آذین نر به صورت خوشه مرکب به طول 5 تا 8 سانتی متر و مخروطی شکل است و گلهای نر پسته دارای کاسبرگ و بدون گلبرگ بوده و تعداد پرچمها 5 عدد با میله کوتاه است (راد، 1374).
2-4-3-7- میوه
میوه پسته، شفت نیمه خشک بوده و رشد میوه همانند بادام است ولی سیکل دوم رشد (مرحله سوم) از رشد نسبتاً سریعی برخوردار است و به قطر نهایی میوه مقدار کمی می افزاید. در میوه های شفت گوشتی مانند بادام، رشد میوه در بر گیرنده رشد کامل و همه جانبه، پوست درون بر (پوست استخوانی) و بذر بوده، در حالی که اندازه نهایی درون بر پسته در پایان مرحله یک حاصل می شود. توسعه جنین در پسته نسبت به بادام تأخیربیشتری دارد و تا حدود 6 هفته بعد از شروع مرحله دو به طور ماکروسکوپی قابل دیدن نیست.
وقتی جنین رشد سریع خود را آغاز می کند در طول یک دوره 6 هفته ای، جنین و پوششهای آن به اندازه نهایی خود می رسند. کاهش در قندهای مغز (غالباً ساکاروز) و افزایش اسیدهای چرب خام تا حدود 40 درصد (بر اساس وزن خشک) در زمان بلوغ میوه رخ می دهد. چوبی شدن درون بر با شروع مرحله دو آغاز شده و به مدت 4 تا 6 هفته ادامه می یابد. بلوغ فیزیولوژیکی با جدا شدن آسان پوست سبز از پوست استخوانی مشخص می شود (کرین،1986).
میوه دهی در پسته بوسیله چندین عامل تعیین می شود که برخی عبارتند از:
سرمای زمستانه قبل از گلدهی، شرایط آب وهوایی در طول دوره شکوفایی و باز شدن گلها و گرده افشانی، بطور متوسط 10 درصد از گلها معمولاً تبدیل به میوه شده که 5/7 درصد دارای مغز 5/2 درصد آن پوک میباشد (کرین 1986). گلهای گرده افشانی نشده یک ماده بعد از مرحله تمام گل ریزش می کند.
2-4-4- نیاز سرمایی
و اسفاکس3 450 ساعت سرمای بین 0 تا 7 درجه نیاز دارد (22). سرمای ناکافی معمولاً باعث تاخیر در
بازشدن گلها، باز شدن نامنظم گل ها و تاخیر در برگ دهی می شود. همچنین عدم تامین نیاز سرمایی باعث ایجاد عکس العمل هایی غیر عادی مثل کاهش تعداد برگچه ها و تولید برگهای ساده و غیرنرمال می شود(21).
2-4-5-گلدهی و گرده افشانی
زمان گلدهی بین پایه نر و ماده ممکن است دو تا سه هفته اختلاف داشته باشد. پایه ماده و نر با دوره گرده افشانی مشابه، گرده افشانی مناسب را تضمین می کند (ما واسمیت، 1992). گروهی از کشاورزان دو نوع پایه نر را تهیه می کنند که یکی مرحله تمام گل آن 2 تا 3 روز قبل و دیگری مرحله تمام گل آن 2 تا 3 روز بعد از مرحله تمام گل پایه ماده است.
زنبورها، گلهای نر پسته را برای جمع آوری گرده بازدید کرده ولی با گلهای ماده به علت نداشتن گلبرگ و شهد تماس نمی گیرند؛ بنابراین باد، عامل گرده افشانی می باشد و از این رو مدیریت درختان گرده زا برای درختان ماده از اهمیت خاصی برخوردار است (کرین،1986؛ کرین، 1981).
یک درخت گرده زا را معمولاًبرای هشت درخت ماده کاشته می شود. گاهی نسبت نر به ماده 1:10 و حتی 1:12 می رسد. وست وود نسبت 6 به 1 را در یک باغ مناسب می داند (وست وود، 1376).
2-5- مواد آلی خاک
2-5- 1- منابع مواد آلی خاک
به طور کلی مواد آلی خاک از بقایای جانوری و گیاهی به وجود می آید و در این مورد سهم بازمانده های گیاهی به مراتب بیش از بازمانده های جانوری است. منابع طبیعی و مهم مواد آلی خاک اعضای مختلف گیاهان معمولاً (ریشه، ساقه، شاخ و برگ)، بازمانده های محصولات درختان ودرختچه ها، بقایای گیاهان مرتعی و علوفه ای، انواع گیاهان زراعی و درختان جنگلی تشکیل می دهند که بسته به نوع گیاهان – شرایط آب و هوایی و طرق کشت و برداشت زراعت های مختلف مقدار و نوع ماده آلی خاک متفاوت می باشد. در شرایط طبیعی در نواحی با آب و هوای گوناگون نوع و شدت رویش با میزان بارندگی و درجه حرارت محیط بستگی دارد. چنانکه نواحی مرطوب محل رویش انبوه گیاهان بوده و بقایای گیاهی بیشتر به زمین می رسد ولی در آب و هوای خشک و نیمه خشک مقدار رویش کمتر در نتیجه بقایای گیاهی کمتری به زمین منتقل می شود. همچنین در زراعت های مختلف مقدار مواد آلی که به خاک می رسد متفاوت است. مثلاً مقدار مواد آلی در خاک مرتع مصنوعی به مراتب بیش از مقداری است که در خاک های زراعت عادی وجود دارد (Atiyeh et al., 2002)
به عقیده Baden-W و همکارانش در زراعت های عادی گیاهانی مانند سیب زمینی، چغندرقند سالیانه در حدود 1 تن در هکتار، غلات 1 الی 2 تن، گیاهان علوفه ای چند ساله در حدود 4 الی 7 تن در هکتار مواد آلی در زمین باقی می گذارند و در جنگل ها تقریباً 4 برابر بیشتر از زراعت های عادی موادآلی به زمین انتقال می یابد. به عقیده Shroder.D در جنگل ها سالیانه حدود 10 تن در هکتار مواد آلی زمین را میکروارگانیسم ها به وجود می آورند- لازم به تذکر است که معمولاً قطعات و بقای درشت گیاهی و جانوری (مهره داران) جزو مواد آلی خاک به حساب نمی آیند (Atiyeh et al., 2002, Eyheraguibel et al., 2008, Nardi S, et al., 2002).
قبل از بررسی وضع تجزیه مواد آلی در خاک مختصری به ساختمان شیمیایی ترکیبات آلی گیاهان اشاره می شود.
2-5-2- ساختمان شیمیایی مواد آلی
مواد گیاهی از آب، مواد معدنی و ترکیبات آلی تشکیل شده است به طوری که 75% آن آب، 2% هیدروژن، 10% اکسیژن، 11% کربن و 2% خاکستر ( ازت جزو خاکستر به حساب آورده شده ) تشکیل می دهد.
مقدار آب موجود در گیاه به نوع عضو، سن عضو و رطوبت محیط بستگی دارد. مثلاً برگ ها بیشتر از ریشه
ها و ساقه های قدیمی آب دارند و بافت های جوان بیش از ارگان های پیر و مسن حاوی آب هستند.
اجزاء مواد معدنی را پتاسیم، کلسیم، منیزیم،گوگرد، فسفر، آهن و سایر عناصر نادر تشکیل می دهند.
ترکیبات آلی گیاهی که مقادیر آنها در قسمت های مختلف گیاهان متفاوت است در اعضای کم آب مانند ساقه های قدیمی، دانه های رسیده و امثال آنها سهم قابل ملاحظه ای دارند(Türkmen et al., 2004).
ترکیبات آلی از کربوهیدرات ها، ترکیبات ازت دار و مواد پیچیده دیگر تشکیل یافته اند. کربوهیدرات ها را قند، نشاسته، پکتین، لیگنین، همی سلولز و سلولز تشکیل می دهند و ترکیبات شیمیایی آنها مرکب از اکسیژن، هیدروژن و کربن است. سلولز یکی از مواد مهم همراه با همی سلولز و پکتین در ساختمان دیوار سلول های گیاهی به کار رفته و لیگنین یا ماده اصلی چوب در ترکیب شیمیایی خود به مقدار فراوان کربن دارد و در اعضای مختلف گیاهان به مقدار متفاوتی یافت می شود. مثلاً گاه غلات 12 الی 14 درصد لینین دارد (Eyheraguibel et al., 2008).
ترکیبات ازت دار علاوه بر کربن – اکسیژن و هیدروژن دارای ازت و گاهی فسفر و گوگرد بوده و شامل پروتئین های ساده و متراکم – اسیدهای آمینه و مواد ازت دار ذخیره دار می باشند.
ترکیبات آلی دیگر مانند اسید های آلی – چربی ها – صمغ ها – تانن ها – موم ها و رنگ ها وجود دارد که در اعضای گیاهان به مقادیر متفاوتی یافت می شوند. ارقام زیر میانگین ترکیبات عنصری مواد آلی ( خشک بدون آب) را نشان می دهند (Nardi , et al., 2002).
47% N= 2% H=7% O=44% C=
ازت در ترکیبات مختلف بین 5% الی 3% نوسان دارد.
2-5-3- تجزیه مواد آلی در خاک
حیوانی، کمپوست، کود سبز و غیره) تحت تأثیر تجزیه مکانیکی – بیوشیمیایی و بیولوژیکی قرار می گیرند.
با توجه به مقاومت


دیدگاهتان را بنویسید